Thời hạn thông báo thu hồi đất mới: hỏi đáp theo NQ 254

Từ ngày 01/01/2026, thời hạn thông báo thu hồi đất được rút ngắn còn chậm nhất 60 ngày với đất nông nghiệp và 120 ngày với đất phi nông nghiệp (điểm a khoản 9 Điều 3 Nghị quyết 254/2025/QH15). Nghị quyết cũng rút ngắn thời gian niêm yết phương án bồi thường và chuyển sang tính tiền bồi thường theo bảng giá đất nhân hệ số điều chỉnh. Nghị định 49/2026/NĐ-CP (hiệu lực 31/01/2026) hướng dẫn chi tiết.

Thời hạn thông báo thu hồi đất và niêm yết phương án bồi thường trước và sau Nghị quyết 254

Nhiều gia đình nhận thông báo thu hồi đất năm 2026 thấy thời gian chuẩn bị ngắn hơn trước. Đó là do Nghị quyết 254/2025/QH15 được ưu tiên áp dụng khi khác với luật về cùng một vấn đề (khoản 3 Điều 13).

Thời hạn thông báo thu hồi đất hiện nay là bao lâu?

Trả lời ngắn: chậm nhất 60 ngày với đất nông nghiệp và 120 ngày với đất phi nông nghiệp, trước khi ban hành quyết định thu hồi đất.

Điểm a khoản 9 Điều 3 Nghị quyết 254/2025/QH15 quy định cơ quan có thẩm quyền gửi thông báo thu hồi đất cho người có đất thu hồi, chủ sở hữu tài sản và người có quyền lợi, nghĩa vụ liên quan. Trước đây, khoản 1 Điều 85 Luật Đất đai 2024 yêu cầu chậm nhất 90 ngày và 180 ngày.

Thời hạn này không áp dụng khi người có đất đồng ý để Nhà nước thu hồi trước thời hạn (khoản 2 Điều 85 Luật Đất đai 2024).

Thông báo thu hồi đất cũ còn giá trị không?

Trả lời ngắn: thông báo ban hành trước 01/8/2024 mà chưa có quyết định thu hồi trước 01/01/2026 thì hết hiệu lực.

Theo điểm c khoản 13 Điều 3 Nghị quyết 254/2025/QH15, nếu vẫn tiếp tục thu hồi, cơ quan nhà nước phải ban hành thông báo mới theo Luật Đất đai. Thông báo ban hành theo Luật Đất đai 2024 còn hiệu lực sau ngày 31/01/2026 thì tiếp tục được thực hiện (khoản 3 Điều 19 Nghị định 49/2026/NĐ-CP).

Thông báo hết hiệu lực khi thủ tục đang dở dang thì được ban hành lại; quyết định thu hồi khi đó không phải chờ đủ 60 hoặc 120 ngày (khoản 2 Điều 13 Nghị định 49/2026/NĐ-CP, bổ sung khoản 3 Điều 28 Nghị định 102/2024/NĐ-CP).

Phương án bồi thường được niêm yết bao lâu, khi nào đối thoại?

Trả lời ngắn: niêm yết 10 ngày; nếu còn ý kiến không đồng ý thì đối thoại trong không quá 30 ngày kể từ ngày lấy ý kiến.

Điểm b khoản 9 Điều 3 Nghị quyết 254/2025/QH15 quy định phương án được niêm yết tại trụ sở Ủy ban nhân dân cấp xã, địa điểm sinh hoạt chung của khu dân cư và đăng trên Cổng thông tin điện tử của Ủy ban nhân dân cấp xã. Trước đây, điểm a khoản 3 Điều 87 Luật Đất đai 2024 quy định niêm yết 30 ngày và đối thoại trong 60 ngày.

Người dân nên theo dõi bảng tin của xã và đối chiếu ngay số liệu kiểm đếm với thực tế.

Giá đất bồi thường khi thu hồi đất được tính thế nào?

Trả lời ngắn: tính theo giá đất trong bảng giá đất nhân hệ số điều chỉnh giá đất, thay cho giá đất cụ thể.

Khoản 6 Điều 3 và khoản 3 Điều 5 Nghị quyết 254/2025/QH15 quy định căn cứ tính tiền bồi thường gồm: diện tích đất thu hồi, thời hạn sử dụng đất, giá đất theo bảng giá đất và hệ số điều chỉnh, mục đích và hình thức sử dụng đất. Trước đây, khoản 2 Điều 91 Luật Đất đai 2024 quy định bồi thường bằng tiền theo giá đất cụ thể tại thời điểm phê duyệt phương án.

Hệ số điều chỉnh do Ủy ban nhân dân cấp tỉnh ban hành, áp dụng từ ngày 01/01 hằng năm (khoản 2 Điều 8 Nghị quyết).

Nghị định 49/2026/NĐ-CP cũng sửa công thức tại khoản 7 Điều 13 Nghị định 88/2024/NĐ-CP: giá đất (G) tính theo bảng giá đất và hệ số điều chỉnh tại thời điểm phê duyệt phương án bồi thường (khoản 4 Điều 11).

Xem thêm: Bồi thường thu hồi đất theo Nghị quyết 254: 9 điều cần biết

Có thể bị thu hồi đất trước khi có phương án bồi thường hoặc nơi tái định cư không?

Trả lời ngắn: nguyên tắc là không, nhưng Nghị quyết cho phép một số ngoại lệ.

Khoản 3 Điều 3 Nghị quyết 254/2025/QH15 giữ điều kiện phê duyệt phương án và bố trí tái định cư xong mới thu hồi, trừ các trường hợp:

  • Phương án không bố trí tái định cư đã niêm yết nhưng chưa phê duyệt, đối với dự án quan trọng quốc gia, dự án đầu tư công khẩn cấp. Dự án khác được thu hồi nếu trên 75% người sử dụng đất đồng ý.
  • Thu hồi trước khi hoàn thành bố trí tái định cư đối với dự án đầu tư công khẩn cấp, dự án tái định cư tại chỗ, hoặc dự án bố trí tái định cư theo tuyến công trình chính.

Khi thu hồi trước lúc bố trí xong tái định cư, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh quy định việc tạm cư, thời gian và kinh phí tạm cư (khoản 4 Điều 3). Nội dung tạm cư phải được đưa vào phương án bồi thường (khoản 1 Điều 11 Nghị định 49/2026/NĐ-CP, bổ sung điểm n khoản 2 Điều 3 Nghị định 88/2024/NĐ-CP).

Nhà bị phá dỡ một phần được bồi thường thế nào?

Trả lời ngắn: nếu phần còn lại không bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật thì được bồi thường giá trị xây dựng mới của toàn bộ nhà; nếu vẫn bảo đảm thì bồi thường theo thiệt hại thực tế.

Điểm a khoản 11 Điều 3 Nghị quyết 254/2025/QH15 tách bạch hai trường hợp này đối với nhà ở, công trình phục vụ đời sống. Trước đây, khoản 1 Điều 102 Luật Đất đai 2024 quy định nhà ở của hộ gia đình, cá nhân phải tháo dỡ thì được bồi thường bằng giá trị xây dựng mới, không phân biệt phá dỡ toàn bộ hay một phần.

Khi cần thiết, đơn vị bồi thường được thuê tư vấn xác định mức độ thiệt hại của nhà, công trình (khoản 5 Điều 11 Nghị định 49/2026/NĐ-CP). Kinh phí thuê tư vấn được tính vào chi phí tổ chức thực hiện bồi thường.

thoi han thong bao thu hoi dat infographicTrường hợp nào không được bồi thường về đất?

Trả lời ngắn: gồm các trường hợp tại khoản 10 Điều 3 Nghị quyết 254/2025/QH15 và Điều 4 Nghị định 49/2026/NĐ-CP.

Cụ thể: các trường hợp tại khoản 1 Điều 107, Điều 217, Điều 81, khoản 1 và 2 Điều 82 Luật Đất đai. Điều 4 Nghị định 49/2026/NĐ-CP bổ sung: lấn, chiếm đất trụ sở cơ quan, công trình công cộng trước 01/7/2014 mà đã bị ngăn chặn vẫn cố tình vi phạm; lấn, chiếm đất do cơ quan, tổ chức Nhà nước quản lý từ 01/7/2014 trở về sau.

Dự án đang dở dang áp dụng quy định nào?

Trả lời ngắn: phụ thuộc vào thời điểm phê duyệt phương án bồi thường.

Theo khoản 13 Điều 3 Nghị quyết 254/2025/QH15 và Điều 19 Nghị định 49/2026/NĐ-CP:

Tình trạng trước 01/01/2026 Quy định áp dụng
Đã có quyết định thu hồi và đã phê duyệt phương án Tiếp tục theo phương án đã phê duyệt
Đã phê duyệt phương án, chưa có quyết định thu hồi Tiếp tục ban hành quyết định thu hồi theo Luật Đất đai
Chưa phê duyệt phương án Áp dụng Luật Đất đai và Nghị quyết 254
Dự án còn một phần chưa phê duyệt phương án Ủy ban nhân dân cấp tỉnh xem xét lựa chọn quy định áp dụng

So sánh quy định cũ và mới về thu hồi đất, bồi thường

Nội dung Quy định cũ (Luật Đất đai 2024) Quy định mới (Nghị quyết 254/2025/QH15) Điểm thay đổi
Thời hạn thông báo thu hồi Chậm nhất 90 ngày (nông nghiệp), 180 ngày (phi nông nghiệp) – khoản 1 Điều 85 Chậm nhất 60 ngày, 120 ngày – điểm a khoản 9 Điều 3 Rút ngắn 30 và 60 ngày
Niêm yết phương án bồi thường 30 ngày – điểm a khoản 3 Điều 87 10 ngày, có đăng Cổng thông tin cấp xã – điểm b khoản 9 Điều 3 Rút ngắn 20 ngày
Thời hạn đối thoại Trong 60 ngày kể từ ngày lấy ý kiến – điểm a khoản 3 Điều 87 Không quá 30 ngày – điểm b khoản 9 Điều 3 Rút ngắn một nửa
Giá đất tính bồi thường Giá đất cụ thể – khoản 2 Điều 91 Bảng giá đất × hệ số điều chỉnh – khoản 6 Điều 3, khoản 3 Điều 5 Đổi phương pháp
Nhà bị phá dỡ một phần Giá trị xây dựng mới – khoản 1 Điều 102 Tách hai trường hợp theo phần còn lại – điểm a khoản 11 Điều 3 Cụ thể hơn
Thu hồi trước khi bố trí tái định cư Phải hoàn thành trước khi thu hồi – khoản 6 Điều 91 Có ngoại lệ, kèm tạm cư – khoản 3, 4 Điều 3 Nới điều kiện

Tóm tắt 3 ý chính

  1. Thời hạn thông báo thu hồi đất còn 60 ngày (nông nghiệp) và 120 ngày (phi nông nghiệp); phương án niêm yết 10 ngày.
  2. Bồi thường về đất tính theo bảng giá đất nhân hệ số điều chỉnh.
  3. Một số dự án được thu hồi trước khi bố trí xong tái định cư, kèm tạm cư.

Thời gian góp ý ngắn hơn nên người có đất bị thu hồi cần kiểm tra hồ sơ ngay khi nhận thông báo. Nếu bạn cần rà soát phương án bồi thường hoặc chuẩn bị ý kiến đối thoại, hãy liên hệ luật sư để được tư vấn.

Xem thêm: Luật sư khiếu nại & khởi kiện vụ án hành chính | LAWPRO

Căn cứ pháp lý: Nghị quyết số 254/2025/QH15 ngày 11/12/2025 của Quốc hội quy định một số cơ chế, chính sách tháo gỡ khó khăn, vướng mắc trong tổ chức thi hành Luật Đất đai (Điều 3, 5, 8, 13); Nghị định số 49/2026/NĐ-CP ngày 31/01/2026 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn một số điều của Nghị quyết số 254/2025/QH15 (Điều 4, 11, 13, 16, 19); Luật Đất đai số 31/2024/QH15 ngày 18/01/2024 (Điều 85, 87, 91, 102).